top of page

Suyun hafızasında kendi sesini duymak.

Yazarın fotoğrafı: hüma
hüma
10 saat önce
3 dakikada okunur

Bazı kitaplar kapanınca susmaz, sayfa aralarına sinmiş bir yağmur kokusu, bir kıyı gölgesi ya da uykudan önce usulca sızan bir cümle gibi içimizde yürümeye devam eder. Nazan Bekiroğlu 'nun Dicle’nin Sandalı da bana tam böyle bir eşikte dokundu. Uzak  Bağdat’ın akşamüstülerinden, eski mürekkep kokularından ve taş sokaklardan süzülüp geliyor gibi görünse de, aslında insanın kendi içindeki ıssız kıyılara bırakılmış bir ayna sanki.


    Diller çoğaldıkça kelimeler bazen birbirine yetişemiyor. Yuhanna’nın tüm dilleri bilme hevesi, insanoğlunun o kadim sızısına benziyor.Neden birbirimize tam olarak değemiyoruz? Sözlüklerin raflarında binlerce kelime duruyor ama bir başkasının kırılmış yerini duyabilmek başka bir kulağın, başka bir sükûnetin işi.


Dicle’nin Sandalı ise bu mesafeyi gürültülü açıklamalarla değil,bir çocuğun oyununda birbirine karışan seslerle, aniden inen bir sessizlikle ya da bir bakışın altında titreyen o ince telle anlatıyor.

Anlamak, bazen doğru kelimeyi bulmaktan ziyade, kelimelerin bittiği yerde kalbi açmak demek.

İçinde bulunduğumuz yüzyıl, insanlığın tarihte hiç olmadığı kadar çok iletişim imkânına sahip olduğu ama bir o kadar da birbirini duymaz ve anlamaz hâle geldiği bir paradokslar çağı. Her yerden sesler yükseliyor, cümleler hızla savruluyor, hatlar hiç kapanmıyor, ama yine de  kalpler arasında bazen binlerce kelimenin geçemediği ince  boşluklar duruyor. Çoğalan şey konuşmak değil, gürültü,eksilen şey sözcük değil, kulak kesilmenin o ağır ve sabırlı dikkati.


   Bugün cuma,haftanın koşturmacası ve üst üste biriken sözler, üzen haberler arasında insanın kendi içine dönüp soluklandığı  durulma günü. Gürültünün biraz geri çekildiği, niyetin ve ölçünün yeniden yoklandığı bu eşikte, insan en çok kendi iç aleminin sesini duymaya ihtiyaç duyuyor. Belki de anlamanın ilk adımı, dünyaya bir cümle daha eklemek değil, karşımızdakinin kırılganlığına yer açacak kadar susabilmek ve suyun kıyısında kendi ağırlığımızı tartabilmektir.


   Karmaşadan kaçarken suyun üzerinde durmayıp, agirliklardan kurtulmak lazım. Yön tayin eden dümen,onu kullanmaya yarayan yeke, yol alıp  akabilmek gereken kürekler dahil bütün yüklerden kurtulmak gerek.


    Fazla gelen her iddianın, her kırgınlığın ve her katı benliğin yükü suda daha ağır duyuluyor. İnsan okuyup, kahramanlarla birlikte yol aldikca anlıyor ki olgunluk, içimize daha çok şey yığmak değil, taşınacak olanı bırakıp emaneti tutabilmekmiş.


   İçsel yolculuk böyle zamanlarda bir sırt çantasını boşaltmaya benziyor. Önce "ben bilirim" diyen o dik ve biraz da sert benlik geliyor, ardından  hayatın ağır sınavları o kabuğu inceltiyor. Kırılmak, her zaman dağılmak değil, bazen içine ışık girecek kadar çatlamak demek. İnsanin değişimi tam bu çatlaklardan sızar. Kendi içine kapanan bir arayıştan, başkasının yolunu açan, öğreten ve sahiplenen bir vicdana doğru yol alır.


   Kalabalığın uğultusu büyüdüğünde, hüküm cümleleri gökyüzünü daralttığında insanın içine düşen en sahici soru belki de şu,Rüzgâr hangi yönden eserse essin, ben nerede duruyorum? Hallâc’ın idamı etrafında dolaşan o ağır gölge, yalnızca bir tarihsel sahne değil,insanın kendi kalbindeki kibirle, kolayca hüküm verme hızıyla ve ötekinin hakikatine kör kalma haliyle yüzleştiği bir eşik.


​Kargaşanın ve öfkenin her yeri sardığı o eşiklerde, kadim hikmet insana hep aynı sükûneti fısıldar,kılıcı taşa vurmayı, elini kana bulamamayı ve Âdem’in iki oğlundan hayırlı olanı, yani inciten değil incinen, zalim değil elini uzatmayan tarafta durabilmeyi. "Yıkan tarafta olma" sözü de tam bu noktada, bir kıyının kenarında fısıldanmış bir dua gibi kalıyor akılda. Öfkenin, hıncın ve kalabalık seslerinin aşındırmadığı bir iç avlu kurabilmek,işte asıl zor ve en sessiz yolculuk orada başlıyor. Herkesin sesini yükselttiği bir yerde, kendi ölçüsünü ve merhametini koruyabilmek ince bir denge işi.


   Ve Dicle... Acele etmeden, öfkeyle köpürmeden, olup biteni kendi derin yatağında ağır ağır taşıyarak akıyor. Zaman geçiyor, şehirler ve kelimeler değişiyor, ama nehir, hem tanıklığını hem sükûnetini koruyarak yoluna devam ediyor.


Belki de insanın kendi içindeki yolculuğu da tıpkı o su gibi: gürültülü zaferlerle değil, kıyıda sessizce açan bir farkındalıkla tamamlanıyor. Kelimelerin sınırını görmek, kendi yükümüzü tartmak ve başkasının acısına kör kalmamak... Dicle’nin Sandalını kapattığımda içimde kalan en duru, en sahici yankı tam olarak bu.


  Çok konuşmak nefsin gürültüsüdür. Kelimelerin bittiği, dillerin dilsizleştiği yerde sükût ve lisan-ı hâl başlar. Nehir kıyısında sessizce bekleyen ruh, şikâyet etmez; halini ta derinden yaşar. Tam da bu noktada şair Nâbî, kelimelerin kibrinden sıyrılıp sükûtu kuşanmanın asaletini şu eşsiz mısralarla fısıldar,


Sükût et defter-i irfanı dür, etme kelâm nâbî,Mükerrer eyleme ahkâmı, uşşâkın dili hâldir.


   Babil’in kuleleri yıkılmaya, kelimeler eskimeye ve diller yorulmaya mahkûmdur. Lakin insan, Hallâc misali benliğini yakıp fenâ bulabildiği, kelimelerin gürültüsünü kısıp içindeki sükûtu duyabildiği ve Dicle’nin suları üzerinde küreksiz bir sandal gibi teslim olabildiği ölçüde gurbeti bitirir.


O zaman ne ses kalır ne heves; geriye sadece asıl vatana kavuşmanın o dilsiz, masum ve ebedi vuslatı kalır.




 Hamiş



• Fitne dönemlerinde silahların bırakılmasını ve evine giren kişiye karşı Habil’in duruşunun ( Mâide, 5/28) benimsenmesini öğütleyen hadisler için . Ebû Dâvûd, Fiten 2 (no. 4259); Tirmizî, Fiten 17. Benzer şekilde kılıç parıltısı karşısında nefsin öfkesine kapılmayıp kendini korumayı anlatan rivayet için. Ebû Dâvûd, Fiten 2 (no. 4261); İbn Mâce, Fiten 10.


• ​ Fitne ve iç çatışma bağlamında sıklıkla anılan "İki Müslüman kılıçlarıyla karşılaştığında öldüren de öldürülen de cehennemdedir" hadisi için.Buhârî, Îmân 22, Diyât 2; Müslim, Fiten 14–15.


 
 
 

Yorumlar


© 2023 by NOMAD ON THE ROAD.

  • Instagram Black Round
  • Pinterest - Black Circle
bottom of page